توسعه اجتماعی

توسعه اجتماعی

تحلیل رابطه میان سوادآموزی بزرگسالان و توسعه سیاسی با تأکید بر نقش میانجی سرمایه‌های اجتماعی و روان‌شناختی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
غلامرضا بروجی 1
محمدرضا اخضریان کاشانی 2
لیلا نصرالهی وسطی 3
1 دانشجوی دکتری گروه جامعه‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 استادیار گروه علوم اجتماعی، جامعه‌شناسی، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22055/qjsd.2026.50689.3143
چکیده
هدف از پژوهش حاضر، بررسی رابطه میان سوادآموزی بزرگسالان و توسعه سیاسی با تأکید بر نقش میانجی سرمایه‌های اجتماعی و روان‌شناختی بود. این پژوهش از نوع کاربردی، و از حیث روش، توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد کمّی است. جامعه آماری شامل کلیه سوادآموزان بزرگسال باسواد شده در سال ۱۴۰۳ در سه استان تهران، خراسان رضوی و فارس بود که این استان‌ها به‌دلیل تنوع فرهنگی و تفاوت در نرخ جذب سوادآموزان بزرگسال انتخاب شدند، که با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌ای، ۳۸۴ نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه‌های استاندارد سرمایه اجتماعی، سرمایه روان‌شناختی، و پرسشنامه محقق‌ساخته توسعه سیاسی بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS و روش مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام شد. یافته‌ها نشان داد که سوادآموزی تأثیر مستقیم و مثبت معناداری بر توسعه سیاسی دارد (۲۱/۰=β) و از طریق سرمایه اجتماعی (۳۳/۰=β) و سرمایه روان‌شناختی (۲۹/۰=β) نیز به‌طور غیر مستقیم بر توسعه سیاسی اثرگذار است. ضریب کل تأثیر سوادآموزی بر توسعه سیاسی برابر با ۴۸/۰ و ضریب تعیین توسعه سیاسی برابر با ۵۸/۰ به‌دست آمد. این نتایج بیانگر آن است که سوادآموزی، در صورتی که با تقویت ظرفیت‌های اجتماعی و روانی همراه باشد، می‌تواند زمینه‌ساز توسعه سیاسی و مشارکت مدنی شهروندان گردد؛  نتایج پژوهش نشان‌دهنده اهمیت بازنگری در سیاست‌های آموزشی نهضت سوادآموزی و ضرورت تمرکز بر آموزش‌های مشارکتی، گفتمانی و تقویت سرمایه‌های فردی و اجتماعی در فرآیند آموزش بزرگسالان است.
کلیدواژه‌ها
آموزش بزرگسالان
توسعه سیاسی
سرمایه اجتماعی
سرمایه روان‌شناختی
مدل معادلات ساختاری
موضوعات

عنوان مقاله English

Analyzing the Relationship between Adult Literacy and Political Development: the Mediating Role of Social and Psychological Capital

نویسندگان English

gholamreza boroji 1
Mohammadreza Akhzarian Kashani 2
Leila Nasrollahi Vosta 3
1 PhD student, Department of Sociology, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Social Sciences, Sociology, Faculty of Literature, Humanities and Social Sciences, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

This study aimed to analyze the relationship between adult literacy and political development with an emphasis on the mediating role of social and psychological capital. The research is applied in purpose and descriptive - analytical in method, adopting a quantitative approach. The statistical population consisted of all adult learners who completed literacy programs in 2024 across three provinces of Tehran, Khorasan Razavi, and Fars, selected due to their diversity in cultural characteristics and success rates in literacy campaigns. Using stratified sampling, 384 participants were chosen. Data were collected through standardized questionnaires of social capital psychological capital and a researcher-developed questionnaire of political development. Data analysis was conducted using SPSS and AMOS software through Structural Equation Modeling (SEM). Findings revealed that adult literacy has a significant direct effect on political development (β=0.21) and an indirect effect through social capital (β=0.33) and psychological capital (β=0.29). The total effect of literacy on political development was estimated at β=0.48, while the coefficient of determination (R²=0.58) indicated a high explanatory power of the proposed model. The results suggest that adult literacy contributes to political development when accompanied by strengthened social interactions, collective trust, and psychological resources such as hope, resilience, and self-efficacy. These findings highlight the need to revise educational policies of Iran’s Literacy Movement Organization toward more participatory, dialogic, and empowerment-based approaches.

کلیدواژه‌ها English

Adult Literacy
Political Development
Social Capital
Psychological Capital
Structural Equation Modeling
Almond, G. A., & Verba, S. (1963). The Civic Culture: Political Attitudes and Democracy in Five Nations, Princeton University Press.
Amiri, F.; Molaei Hashjin, F. (2012). “The impact of adult literacy on social participation: A case study of Guilan province”, Quarterly Journal of Human Development Studies, 18(2), 73–90. (Persian).
Avey, J. B., Reichard, R. J., Luthans, F., & Mhatre, K. H. (2019). “Meta-analysis of the impact of positive psychological capital on employee attitudes, behaviors, and performance”, Human Resource Development Quarterly, 30(2), 211–234.
Bank, W. (2018). “World Development Report 2018: Learning to Realize Education’s Promise”, World Bank. https://doi.org/ 10.1596/978-1-4648-1096-1.
Behzadfar, A.; Sohrabi, S.; Rezaei, M. (2017). “A study of the cultural and economic effects of literacy movement programs on rural communities in Ilam province”, Quarterly Journal of Education, 23(3), 22–37. (Persian).
Dassonneville, R., Quintelier, E., Hooghe, M., & Claes, E. (2012). “The relation between civic education and political attitudes and behavior: A two-year panel study among Belgian late adolescents”, Applied Developmental Science, 16(3), 140–150. https://doi.org/10.1080/10888691.2012.695255.
Ebadi, A.; Esfandiari, M. (2014). “Investigating the relationship between social capital and political participation among students at the University of Tehran”, Journal of Social Sciences, 25(1). 65–82. (Persian).
Farhangian University (2023). “The impact of literacy experience on the psychological capital of adult learners”, Journal of Innovation in Education, 32(1), 57–75. (Persian).
Freire, P. (1970). “Pedagogy of the Oppressed”, Herder & Herder. https://doi.org/10.4324/9780429491690.
Freire, P. (2018). Pedagogy of the Oppressed (50th Anniversary). Bloomsbury Academic. https://doi.org/10.5040/9781501314145.
Fukuyama, F. (2002). “Social capital and development: The coming agenda”, SAIS Review, 22(1), 23–37.
Garcia-Castro, J. D., Martínez, R., & Arino, M. A. (2021). “Psychological capital and political participation in Latin America: A mediating role of education”, Journal of Social and Political Psychology, 9(1), 123–140. https://doi.org/10.5964/jspp.v9i1.1234.
Kim, S., & Kim, H. (2022). “The role of psychological capital in youth political engagement: Evidence from South Korea”, Youth & Society, 54(3), 456–475. https://doi.org/ 10.1177/ 0044118X211045678.
Learning, U. I. for L. (2015). Rethinking Education: Towards a Global Common Good? UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark: /48223/pf0000232555.
Luthans, F., Youssef, C. M., & Avolio, B. J. (2007b). Psychological capital: Developing the human competitive edge. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/ acprof:oso/ 9780195187526.001.0001.
Luthans, F., Youssef, C., & Avolio, B. (2007a). Psychological Capital: Developing the Human Competitive Edge. Oxford University Press. https://doi.org/ 10.1093/ acprof:oso/ 9780195187526.001.0001.
Putnam, R. D. (2000). Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. Simon & Schuster. https://doi.org/ 10.1145/358916.361990.
Rahimi, S.; Aghababaei, M. (2018). “Psychological capital and social capital: conceptual and empirical links”, Quarterly Journal of Social Psychology, 15(2), 44–63. (Persian).
Sen, A. (1999). Development as Freedom. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/0198297580.001.0001.
Sen, A. (2021). Development as Freedom (2nd ed.). Oxford University Press. https://doi.org/ 10.1093/oso/ 9780192893307.001.0001.
Tett, L., & MacLachlan, K. (2007a). “Adult literacy and identity in Scotland”, International Journal of Lifelong Education, 26(1), 57–73. https://doi.org/10.1080/02601370601151420.
Tett, L., & MacLachlan, K. (2007b). “Adult literacy and social capital: What’s the connection?”, The International Journal of Lifelong Education, 26(6), 655–672.
World Bank (2020). Worldwide Governance Indicators (WGI). Washington, DC: World Bank.
 
توسعه اجتماعی
دوره 20، شماره 3 - شماره پیاپی 79
دوره 20، شماره 3، بهار 1405
بهار 1405
صفحه 77-100